Duitsland is internationaal om veel dingen bekend, maar niet echt als het land van de koeien. Toch leven er in Duitsland bijna 4,2 miljoen koeien, waarvan de leefomstandigheden behoorlijk kunnen verschillen. De vaak in de marketing gebruikte term "weidekoe", die vrij over het grasland loopt, bestaat wel, maar dekt vaak minder de lading dan je zou denken.
Welke vormen van veehouderij er zijn, wat weidegang in Duitsland voor koeien betekent en welke regels daarvoor gelden, lees je in dit artikel.
Welke soorten veehouderij zijn er voor Duitse koeien?
Als je landbouwbedrijven in de verschillende Duitse deelstaten bezoekt, kom je verschillende vormen van rundveehouderij tegen. De volgende houderijvormen zijn wijdverbreid en hangen meestal af van de aard van het bedrijf zelf. Daarom wordt er vaak een combinatie van vormen gebruikt.
"Bijna 25 procent van de melkkoeien in Duitsland leeft niet in diervriendelijke omstandigheden."
Aanbindstal – intensieve veehouderij van koeien
Bij deze vorm van houderij staan koeien vastgebonden op een vaste plek. De binding moet zo zijn dat ze altijd kunnen eten, staan en liggen. Dit is een vorm van intensieve veehouderij die elk spoor van een diervriendelijk leven mist en sterk bekritiseerd wordt door dierenbeschermers. Hoewel het aandeel afneemt, leeft bijna 25 procent van de melkkoeien in Duitsland niet in diervriendelijke omstandigheden.
Loopstal – de gebalanceerde mix voor melkkoeien
Bij een loopstal kunnen runderen de hele dag vrij bewegen tussen hun slaap- en voederplek.
Het gedeelde huis voor koeien, zo kun je de loopstal noemen, waarbij de dieren samen in een grote stal leven en zich vrij kunnen bewegen. Eet- en ligplekken zijn van elkaar gescheiden en voor alle dieren even goed bereikbaar. Het noodzakelijke sociale contact tussen de koeien wordt zo niet verhinderd. Als de loopstal aan een weiland grenst, profiteren de dieren van extra bewegingsruimte.
Weidegang – zo diervriendelijk als het voor vee kan
Ideaal gezien krijgen koeien bij weidegang vooral buitenruimte op de weide. Daar eten ze het grootste deel van hun voeding in de vorm van vers gras en worden ze dagelijks naar de stal gebracht om gemolken te worden, waar ook ligplekken en extra voer zijn. Omdat het meestal niet mogelijk is om het hele jaar door weidegang te bieden, hanteert ongeveer 75 procent van de Duitse bedrijven een combinatie van loopstal en weidegang.
Hooi- en weidemelk van koeien op de weide
Folders, reclames en productverpakkingen schetsen vaak een misleidend beeld. Blije dieren die diervriendelijk worden gehouden en ervoor zorgen dat het ons aan niets ontbreekt. Begrippen als hooi- en weidemelk lijken erg op elkaar, maar zijn uiteindelijk vooral bedoeld om een beschermde term te omzeilen. Wat zijn de verschillen en welke regels gelden waarvoor?
Hooiemelk – een door de EU beschermde term
Sinds maart 2016 is de term hooiemelk in de hele EU wettelijk beschermd. Het betekent dat hooiemelk afkomstig is van koeien die vers graslandvoer krijgen. Hooi en graan zijn hier de belangrijkste voedingsbronnen en het vermijden van kuilvoer is een basisvoorwaarde. Een bijbehorende EU-aanduiding hiervoor is: "Gegarandeerd traditionele specialiteit" (g.t.S.). De minimumcriteria voor het gebruik van het g.t.S.-label zijn vastgelegd in de Uitvoeringsverordening (EU) 2016/304.
Weidemelk – een niet-beschermde term zonder richtlijnen
Terwijl de term "hooiemelk" duidelijk gedefinieerd is, is dat bij "weidemelk" totaal anders. Het woord suggereert natuurlijk dat de melkgevende koe haar leven op de weide doorbrengt. Maar omdat de term niet beschermd of gereguleerd is, is het vooral een marketingtruc.
Overigens: De term heeft al tot rechtszaken geleid, waarbij een rechter in ieder geval het volgende heeft bepaald als minimum voor "weidegang": melk van koeien die minstens 120 dagen per jaar zes uur op de weide staan, mag als weidemelk verkocht worden. Over het voer, controles of voorwaarden voor de winter is niets vastgelegd. Zo biedt de term veel ruimte voor interpretatie en wordt hij vaak gebruikt om consumenten te misleiden.
EU-Bio-Verordening – standaarden voor biologische voedselproductie
Sinds 1991 stelt de EU in het kader van de EU-Bio-Verordening regels en richtlijnen op voor de productie van biologische levensmiddelen. Daaronder vallen regels voor de productie, eisen aan import en controle van levensmiddelen en de etikettering ervan. De EU-Bio-Verordening bepaalt momenteel de hoogste standaard in de biologische voedselproductie en geldt zowel voor plantaardige als dierlijke producten.
Tot 01.01.2021 moet er een herziene versie van de EU-eco-verordening beschikbaar zijn, de BIO-verordening. Deze moet vanaf 2021 door alle BIO-controle-instanties worden uitgevoerd. Ze dient echter niet alleen om de productkwaliteit te waarborgen, maar moet ook de omstandigheden in de veehouderij naar een hoger niveau tillen.
Het leven van een rund als landbouwhuisdier
Runderen vervullen, afhankelijk van hun geslacht, twee belangrijke rollen in de landbouw. Vrouwelijke koeien worden gehouden voor de melkproductie en mannelijke voor de vleesproductie.
De voorwaarde dat een koe überhaupt regelmatig melk kan geven, is dat ze elk jaar een kalf krijgt. Daarom worden ze meestal kunstmatig geïnsemineerd. Als een koe haar kalf krijgt, worden ze binnen de eerste dagen van elkaar gescheiden, waarbij het kalf voorlopig in een kalverbox, ook wel kalveriglo genoemd, wordt ondergebracht. De koe wordt na de scheiding weer deel van de melkkoeienkudde. Na een paar weken, uiterlijk 2 maanden, wordt het kalf bij de jongveekudde gevoegd.
Mannelijke kalveren worden ongeveer 18–24 maanden gemest tot ze hun slachtgewicht hebben bereikt. Vrouwelijke kalveren worden daarentegen opgefokt tot melkkoeien. De levensverwachting van koeien bedraagt ongeveer vier tot vijf jaar en is daarmee twee keer zo hoog als die van mannelijke runderen.
Moederkoe-houderij – de meest diervriendelijke vorm van veehouderij
We willen de moederkoe-houderij niet onbenoemd laten, want dit wordt gezien als een bijzonder diervriendelijke vorm van vleesveehouderij. Hierbij blijven moederkoe en kalf tot wel 9 maanden samen. De koe wordt in deze periode niet gemolken en brengt het grootste deel van deze tijd samen met het kalf op de wei door. Na 10 maanden wordt het jonge rund voor de vleesproductie gehouden en wordt de moeder na ongeveer een maand pauze opnieuw geïnsemineerd.
Rundproducten als onderdeel van een gezond voedingspatroon
Vooral in de sport- en fitnesswereld zijn vlees en zuivelproducten een belangrijke eiwitbron voor spieropbouw. Voor ons bij Orgainic was het vanzelfsprekend om uitsluitend te kiezen voor regionale zuivelproducten, waarbij het beste dierenwelzijn gegarandeerd is.
Bewust boodschappen doen en de herkomst en productie van producten goed onder de loep nemen is niet alleen belangrijk voor duurzaamheid, maar ook voor de kwaliteit van je voeding en een manier om je gezonde levensstijl te ondersteunen. Doe jezelf, de koeien en het milieu een plezier en kies voor hoogwaardige producten uit de regio.
Tip: Wil je meer weten over gezonde voeding? Lees dan ook ons artikel “Stop met toevoegingen in voeding – tijd om je goed te voelen.”
Coverfoto van Nietjuh