Bijna één op de vier Duitsers grijpt minstens één keer per week naar fastfood. Steeds meer artsen maken zich zorgen over hun patiënten, want ongeveer 25 procent vertoont symptomen van ondervoeding. Dat klinkt bijna absurd als je bedenkt hoeveel voedsel er in Duitsland beschikbaar is.
Tegenwoordig past het klassieke beeld van een magere en ziek ogende persoon niet meer bij de ‘moderne ondervoeding’. Want het probleem heeft twee kanten: ondervoeding kan zich ook uiten in overgewicht.
Wij van Orgainic maken het graag duidelijk en leggen uit wat tegenwoordig onder ondervoeding wordt verstaan, hoe je het herkent en hoe je uit de neerwaartse spiraal komt.
Ondervoeding – Bestaat dat tegenwoordig nog?
De definitie van ondervoeding zit al in het woord zelf. Het ontstaat wanneer het lichaam te weinig voedingsstoffen binnenkrijgt.
Het gaat daarbij niet alleen om de macronutriënten zoals koolhydraten, vetten en eiwitten, maar ook een tekort aan vitamines of sporenelementen kan tot een ongezonde ondervoeding leiden. Een verkeerd voedingspatroon hoeft niet per se tot ondergewicht te leiden, maar kan zich ook uiten in overgewicht.
Maar hoe kan ondervoeding ontstaan met zo’n overvloed aan voedsel om ons heen? De belangrijkste oorzaak van een verkeerd voedingspatroon in de 21e eeuw is eenzijdige voeding.
“Een verkeerd voedingspatroon hoeft niet per se tot ondergewicht te leiden, maar kan zich ook uiten in overgewicht.”
Het is heel makkelijk om in ondervoeding te belanden. ’s Ochtends snel een boterham, ’s middags een lunch in het restaurant om de hoek en ’s avonds misschien iets uit de diepvries. Vitamines, mineralen en secundaire plantenstoffen schieten er bij zo’n levensstijl vaak bij in.
Heb ik last van ondervoeding?
Als er weinig variatie in je voeding zit en zelfgekookt eten vaak wordt vervangen door fastfood, is het tijd om eens goed te kijken. Een voedingsdagboek is ideaal om overzicht te krijgen.
Ondervoeding kan ernstige gevolgen hebben voor je gezondheid. (Afbeelding: Negative Space)
Als je lichaam iets tekortkomt, laat het dat meestal snel merken. Het probleem is dat we de signalen vaak verkeerd interpreteren en ons lichaam niet begrijpen. Krijgt het niet wat het nodig heeft, dan uit zich dat in hoofdpijn, duizeligheid en een algemeen gevoel van malaise.
Als we de signalen van ons lichaam langere tijd niet begrijpen, moet het zich aanpassen aan de nieuwe situatie. Het beperkt dan de beschikbaarheid van voedingsstoffen voor essentiële orgaanfuncties. Je kunt deze eenzijdige aanpassing door ondervoeding herkennen aan de volgende symptomen:
- Moeheid en slaapproblemen
- verzwakt immuunsysteem
- afbraak van spieren en krachtverlies
- depressie en lusteloosheid
- vaker vallen of botbreuken
- verstoorde wondgenezing
- neurologische stoornissen, vochtophoping in de hersenen of dementie
Het diagnoseproces
Als je vermoedt dat je een verkeerd voedingspatroon hebt, kun je je bloed laten testen op tekorten. Het controleren van ijzerwaarden of bloedszouten zoals natrium en kalium wordt meestal door de zorgverzekering vergoed, maar vitamine D-waarden helaas niet. Je kunt de test alsnog bij de huisarts laten doen voor ongeveer 30 euro.
Ondervoeding door verandering van levensstijl
Een verkeerd voedingspatroon kan ook ontstaan door een verandering in levensstijl. Als je besluit veganistisch te gaan leven, ontstaat er door het vermijden van zuivel vaak een tekort aan calcium.
Als sport ineens een grote rol in je leven gaat spelen en je je prestaties meet bij extreme hinderniswedstrijden, heeft je lichaam veel meer elektrolyten, magnesium en koolhydraten nodig dan voorheen.
“Een verkeerd voedingspatroon kan ook ontstaan door een verandering in levensstijl.”
Je ziet hoe snel we in ondervoeding kunnen belanden zonder dat we het doorhebben. Het is belangrijk om bij een nieuwe levensstijl goed op je voeding te letten, zodat je je lichaam geeft wat het nodig heeft. Bij extreme sporten helpen bijvoorbeeld calorierijke drankjes met een hoge voedingsdichtheid om snel energie te leveren.
Zo snel ontstaat ondervoeding
Veel voedingsstoffen worden door ons lichaam in weefsels opgeslagen. Als we de benodigde voedingsstoffen niet via onze voeding binnenkrijgen, spreekt ons lichaam deze reserves aan en stelt ze beschikbaar voor de stofwisseling.
Als we er echter niet op letten dat we onze voorraden weer aanvullen, ontstaat er een tekort. Dit zorgt ervoor dat de vele verschillende stofwisselingsprocessen, die als tandwielen samenwerken, niet meer optimaal functioneren.
Er ontstaan onevenwichtigheden en ons lichaam wordt niet op tijd en voldoende voorzien van voedingsstoffen en bouwstenen voor regeneratie en de opbouw van weefsels. Een tekort aan voedingsstoffen kan ook tot haaruitval leiden, omdat de vitamines worden opgebruikt voor de orgaanfuncties en niet meer beschikbaar zijn voor de haarwortels.
Op latere leeftijd kunnen de gevolgen van ondervoeding dramatisch zijn, want het concentratievermogen neemt sterk af en het risico op vallen neemt toe. Een tekort aan voedingsstoffen in de botten zorgt ervoor dat ze sneller breken. Oudere mensen moeten daarom extra letten op een volwaardige en evenwichtige voeding om botbreuken bij een val te voorkomen.
De duivel te slim af zijn
Ondervoeding voorkomen is makkelijker gezegd dan gedaan. Voor preventie is een volwaardige en evenwichtige voeding het meest effectieve middel. Nog beter is het als je je voeding seizoensgebonden en regionaal kiest.
Dat is niet alleen goed voor het milieu, maar fruit en groente blijven door de korte transportwegen ook vers. Daarnaast moet je alleen bewerkte producten eten waarvan je de ingrediënten kent. Staan er vage chemische termen op de verpakking, denk dan twee keer na of je dat echt in je lichaam wilt hebben.
Hetzelfde geldt voor voedingsmiddelen met een lage voedingsdichtheid. Ze vullen alleen je maag, maar het lichaam kan er geen vitamines en sporenelementen uit halen. Maatregelen om ondervoeding te voorkomen, vind je hieronder opgesomd:
- Vermijd frisdranken zoals limonades, ijsthee en ook energiedranken
- Vervang witmeelproducten zoals pizza en witte broodjes door volkorenproducten
- Gebacken en gefrituurde aardappelproducten zoals friet en chips kun je het beste vermijden. Een lekker alternatief zijn zelfgemaakte groentechips.
- Verminder kant-en-klare maaltijden voor de magnetron en bereid je maaltijden voor de komende dagen zelf voor
- Vermijd het drinken van alcoholische dranken
Ondervoeding is een vicieuze cirkel. (Afbeelding: VisionPic)
Belangrijk is ook het vermijden van toevoegingen in voeding. De onnatuurlijke stoffen kunnen door het lichaam niet goed worden verwerkt en worden opgeslagen in vetdepots.
Op de lange termijn hoopt al dat toevoegingen-afval zich op in ons lichaam en vergiftigt het onze gezondheid. Wil je weten hoe deze chemische stoffen in ons lichaam werken? Lees dan onze blogpost “Stop met toevoegingen in voeding – tijd om je goed te voelen".
Het betere alternatief is het eten van natuurlijk en onbewerkt fruit en groente, het gebruik van volkorenproducten en het drinken van water en thee.
Snel in de val gelopen
Ondervoeding ontstaat sneller dan je denkt. Eenzijdige voeding of extreme sport zonder aanpassing van je eetpatroon zorgen er snel voor dat je voorraad aan essentiële stoffen opraakt.
Ons lichaam probeert dit onevenwicht zo goed mogelijk te compenseren, maar vaak zijn de gevolgen een daling van energie en prestaties. Op de lange termijn kan dit zelfs leiden tot gezondheidsproblemen en haarverlies.
Een calorierijke drinkoplossing kan je lichaam tijdens extreme inspanning snel ondersteunen. Breek samen met ons uit de vicieuze cirkel, eet gezond en herinner jezelf regelmatig aan je fitnessdoelen.
Titelafbeelding van Pixabay